รายละเอียดข้อมูลการนำไปใช้ประโยชน์
โครงการวิจัย
ประเภท : พัฒนาวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (ววน.)
โดย อิศราพร ชัยงาม [คณะครุศาสตร์]
หน่วยงานที่นำประโยชน์
วันที่ 3 กรกฎาคม 2569
โดย นายสุพาภรณ์ จิตรแก้ว
องค์การบริการส่วนตำบลศรีเทพ
ต.ศรีเทพ อ.ศรีเทพ จ.เพชรบูรณ์
การนำไปใช้ประโยชน์
1. การนำไปใช้ประโยชน์ในเชิงสาธารณะ
2. การนำไปใช้ประโยชน์ในเชิงนโยบาย
3. การนำไปใช้ประโยชน์ในเชิงพาณิชย์
4. การนำไปใช้ประโยชน์ทางอ้อมของงานสร้างสรรค์
5. การนำไปใช้ประโยชน์อื่น ๆ
รายละเอียดการนำไปใช้ประโยชน์
การนำไปใช้ประโยชน์ในเชิงสาธารณะ
- ผู้วิจัยได้นำผลงานวิจัยเรื่อง “การพัฒนาผลิตภัณฑ์ตามแนวคิดเศรษฐกิจสร้างสรรค์จากทุนทางวัฒนธรรมพื้นที่อุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพในจังหวัดเพชรบูรณ์” ไปใช้ประโยชน์และพัฒนาชุมชนในเชิงสาธารณะ ผ่านแนวทางดังต่อไปนี้

1.1 การถ่ายทอดองค์ความรู้และต่อยอดภูมิปัญญาสู่สาธารณะ นำองค์ความรู้เรื่องประวัติศาสตร์และศิลปะทวารวดีของอุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ (มรดกโลก) มาย่อยให้อยู่ในรูปของผลิตภัณฑ์สร้างสรรค์ ช่วยให้ประชาชน นักเรียน นักศึกษา และนักท่องเที่ยวทั่วไปสามารถเรียนรู้และเข้าใจประวัติศาสตร์และอัตลักษณ์ท้องถิ่นได้ง่ายขึ้นผ่านของกินและของที่ระลึก

1.2 การฟื้นฟูและอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรมอันทรงคุณค่า ช่วยฟื้นฟูอาหารพื้นบ้านที่เสี่ยงต่อการสูญหาย เช่น ขนมข้าวโปงดา ขนมดาดกระทะ และแกงอีเหี่ยว รวมถึงงานศิลปกรรมรูปคนแคระทวารวดี ให้กลับมาเป็นที่รู้จักในวงกว้าง สร้างกระแสความภาคภูมิใจในมรดกทางวัฒนธรรมของคนในท้องถิ่น การส่งเสริมเศรษฐกิจฐานรากและการพึ่งพาตนเองของชุมชน มอบต้นแบบผลิตภัณฑ์ทั้ง 5 รายการ ตลอดจนองค์ความรู้ด้านการออกแบบและการบรรจุภัณฑ์ให้แก่ชุมชน ผู้ประกอบการรายย่อย และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อบต.ศรีเทพ) เพื่อนำไปผลิตและจำหน่ายจริง สร้างงาน สร้างอาชีพ และกระจายรายได้สู่คนในชุมชนอย่างยั่งยืน

1.3 การเสริมสร้างความร่วมมือและเครือข่ายความเข้มแข็งในชุมชน กระบวนการวิจัยได้บูรณาการทำงานร่วมกันระหว่างนักวิจัย ปราชญ์ชาวบ้าน ผู้นำชุมชน และหน่วยงานภาครัฐในพื้นที่ ส่งผลให้เกิดเครือข่ายความร่วมมือในการพัฒนาท้องถิ่นร่วมกันอย่างเป็นรูปธรรม การสนับสนุนการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมระดับพื้นที่ ผลิตภัณฑ์ที่พัฒนาขึ้นถูกนำไปใช้โปรโมตและจำหน่ายในงานเทศกาลสำคัญของจังหวัด (เช่น งานเวียนเทียนวันวิสาขปุรณมีบูชา ณ อุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ) ซึ่งช่วยยกระดับภาพลักษณ์การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของจังหวัดเพชรบูรณ์ในเชิงสาธารณะ

การนำไปใช้ประโยชน์ในเชิงนโยบาย
- ผู้วิจัยได้นำผลองค์ความรู้ ข้อเสนอแนะ และรูปแบบการพัฒนาจากงานวิจัยไปขับเคลื่อนและสนับสนุนการกำหนดนโยบายการพัฒนาท้องถิ่นทั้งในระดับชุมชน ระดับจังหวัด และระดับชาติ โดยมีรายละเอียดดังนี้

2.1 การสนับสนุนนโยบายระดับชาติ: ซอฟต์พาวเวอร์ (Soft Power) และเศรษฐกิจสร้างสรรค์
ยุทธศาสตร์การเพิ่มมูลค่าจากทุนวัฒนธรรม: ผลงานวิจัยตอบสนองต่อนโยบายผลักดัน Soft Power ของประเทศ โดยใช้แนวคิดเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (Creative Economy) เปลี่ยนทุนทางวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์ทวารวดีของ “อุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ” (มรดกโลก) ให้เป็นสินค้าเชิงพาณิชย์และบริการท่องเที่ยวอย่างเป็นรูปธรรม ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายด้านสิ่งแวดล้อมและเศรษฐกิจหมุนเวียน: ในนโยบายบรรจุภัณฑ์ ผู้วิจัยได้เสนอแนวทางเชิงนโยบายให้หน่วยงานรัฐสนับสนุนการใช้วัสดุธรรมชาติในท้องถิ่น (เช่น ใบลาน ใบตอง) เพื่อลดขยะพลาสติก สอดคล้องกับนโยบายการพัฒนาเศรษฐกิจชีวภาพ เศรษฐกิจหมุนเวียน และเศรษฐกิจสีเขียว (BCG Model) ของรัฐบาล

2.2 การขับเคลื่อนแผนพัฒนาท้องถิ่น (องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น - อบต.ศรีเทพ)
การบรรจุเข้าแผนพัฒนาท้องถิ่น: ผลการวิจัยและต้นแบบผลิตภัณฑ์ทั้ง 5 รายการ ถูกนำไปเสนอต่อองค์การบริหารส่วนตำบลศรีเทพ (อบต.ศรีเทพ) เพื่อใช้เป็นข้อมูลฐาน (Baseline Data) ในการจัดทำแผนยุทธศาสตร์พัฒนาชุมชนและแผนพัฒนาส่งเสริมอาชีพประจำปี นโยบายการจัดสรรงบประมาณส่งเสริมอาชีพ: สนับสนุนให้อบต.ศรีเทพ กำหนดโครงการฝึกอบรม ถ่ายทอดเทคโนโลยีการแปรรูปอาหาร (ขนมข้าวโปงดา ขนมดาดกระทะ แกงอีเหี่ยว) และการทำของที่ระลึก (งานปูนปลาสเตอร์และเสื้อประคบสีอะคริลิก) ให้แก่กลุ่มสตรีและกลุ่มอาชีพในตำบลศรีเทพอย่างต่อเนื่อง

2.3 การบูรณาการยุทธศาสตร์การท่องเที่ยวระดับจังหวัด (จังหวัดเพชรบูรณ์)
นโยบายเชื่อมโยงการท่องเที่ยวมรดกโลก-ชุมชน: ผลวิจัยเปิดมุมมองเชิงนโยบายแก่สำนักงานการท่องเที่ยวและกีฬาจังหวัดเพชรบูรณ์ และการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) ในการเชื่อมโยงเส้นทางการท่องเที่ยวจากตัวโบราณสถานศรีเทพกระจายสู่ชุมชนรอบข้าง ผ่านการชิมอาหารพื้นบ้านและการซื้อของที่ระลึก
การกำหนดมาตรฐานผลิตภัณฑ์ท่องเที่ยวท้องถิ่น: นำเกณฑ์การพัฒนาผลิตภัณฑ์จากงานวิจัย (ความสะดวกในการพกพา อายุการเก็บรักษา เรื่องเล่าวัฒนธรรม) ไปใช้เป็นแนวทาง/มาตรวัดในการคัดสรรและยกระดับสินค้านวัตวิถีของจังหวัดเพชรบูรณ์

2.4 นโยบายการบริหารจัดการพื้นที่มรดกโลกอย่างมีส่วนร่วม (อุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ)
แนวทางนโยบาย Heritage Management: ผลวิจัยเสนอกรอบความคิดให้กรมศิลปากรและอุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ นำภาคประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในการบริหารจัดการพื้นที่มรดกโลก เพื่อลดความขัดแย้งระหว่างการอนุรักษ์และการทำมาหากินของคนในพื้นที่ การส่งเสริมกิจกรรมวัฒนธรรมเชิงนโยบาย: ใช้ผลิตภัณฑ์ชุมชนเป็นสื่อกลางในนโยบายจัดงานเทศกาลระดับจังหวัด/ชาติ เช่น งานเวียนเทียนวันวิสาขปุรณมีบูชา เพื่อสร้างรายได้หมุนเวียนกลับคืนสู่การอนุรักษ์โบราณสถานอย่างยั่งยืน

การนำไปใช้ประโยชน์ในเชิงพาณิชย์
- ผู้วิจัยได้นำผลการวิจัยไปแปรรูปทุนทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่นให้เกิดมูลค่าทางเศรษฐกิจจริง โดยส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพทางการค้าให้แก่ชุมชนรอบอุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ ดังนี้

3.1 การพัฒนาและสร้างสรรค์ต้นแบบผลิตภัณฑ์เชิงพาณิชย์ (Commercial Product Development)
กลุ่มผลิตภัณฑ์อาหารพื้นบ้าน: นำอาหารท้องถิ่นมาปรับปรุงสูตร กระบวนการผลิต และบรรจุภัณฑ์ให้ได้มาตรฐาน สะอาด มีสุขอนามัย และยืดอายุการเก็บรักษาเพื่อการจำหน่ายเชิงพาณิชย์ ได้แก่ ขนมข้าวโปงดาและขนมดาดกระทะ (ปรับรูปแบบให้พกพาง่าย ทานสะดวก) แกงอีเหี่ยว (แปรรูป/พัฒนาบรรจุภัณฑ์เพื่อพร้อมขายแก่นักท่องเที่ยว)
กลุ่มผลิตภัณฑ์ของที่ระลึกสร้างสรรค์: นำงานศิลปกรรมทวารวดีมาออกแบบเป็นสินค้าของฝากที่มีเอกลักษณ์ ได้แก่ รูปปั้นคนแคระปูนปลาสเตอร์รูปนูนต่ำ เสื้อที่ระลึกประคบสีอะคริลิกรูปคนแคระ

3.2 การยกระดับบรรจุภัณฑ์และการเพิ่มมูลค่าสินค้า (Value Addition & Packaging)
พัฒนาการออกแบบบรรจุภัณฑ์ (Packaging Design) โดยใส่ Storytelling หรือเรื่องราวประวัติศาสตร์มรดกโลกศรีเทพลงบนบรรจุภัณฑ์ เพิ่มมูลค่าสินค้า (Value Added) ทำให้สามารถตั้งราคาขายได้สูงขึ้นกว่าสินค้าชุมชนแบบเดิม ตลอดจนออกแบบให้มีขนาด น้ำหนัก และรูปแบบที่สะดวกต่อการซื้อกลับเป็นของฝากแก่นักท่องเที่ยว

3.3 การขยายช่องทางการตลาดและการสร้างรายได้แก่ชุมชน (Market Channels & Income Generation)
ช่องทางตลาดท่องเที่ยวหน้าร้าน (Offline): นำผลิตภัณฑ์ไปวางจำหน่ายในจุดบริการนักท่องเที่ยว ร้านค้าชุมชน และใช้จำหน่ายจริงในงานเทศกาลสำคัญ เช่น งานเวียนเทียนวันวิสาขปุรณมีบูชา ณ อุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ
การถ่ายทอดสู่ผู้ประกอบการชุมชน: ถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตและแผนการตลาดให้แก่กลุ่มสตรี กลุ่มวิสาหกิจชุมชน และผู้ประกอบการรายย่อยในพื้นที่อบต.ศรีเทพ นำไปผลิตขายจริงเพื่อสร้างอาชีพและกระจายรายได้เข้าสู่ชุมชนโดยตรง

การนำไปใช้ประโยชน์ทางอ้อมของงานสร้างสรรค์
- ผู้วิจัยได้ใช้ประโยชน์ทางอ้อมของงานสร้างสรรค์ ทั้งนำผลงานวิจัยไปใช้ประโยชน์และพัฒนาแก่ชุมชนรอบอุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ ดังนี้

4.1 การสร้างจิตสำนึก ตระหนักรู้ และความตื่นตัวของคนในชุมชน (Cultural Consciousness & Pride)
เกิดความภาคภูมิใจในท้องถิ่น (Local Pride): การนำองค์ความรู้ประวัติศาสตร์ศรีเทพมาแปลงเป็นผลิตภัณฑ์ ทำให้คนในชุมชน เยาวชน และปราชญ์ชาวบ้าน เห็นคุณค่าของทุนทางวัฒนธรรมในบ้านเกิดตนเอง เกิดความตระหนักรู้และภาคภูมิใจที่พื้นที่ตนเองได้รับการยกย่องเป็นมรดกโลก
ความตื่นตัวในการอนุรักษ์: ชุมชนเกิดความตื่นตัวในการช่วยกันดูแล อนุรักษ์ และสืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่น (เช่น เมนูอาหารพื้นบ้านที่กำลังจะหายไป) โดยไม่มองว่าเป็นเรื่องล้าสมัย แต่มองเป็นโอกาสและคุณค่าทางสังคม

4.2 การยกระดับภาพลักษณ์และการรับรู้ของพื้นที่ในระดับประเทศและสากล (Destination Image & Branding)
สร้างแบรนด์เมืองศรีเทพผ่านผลิตภัณฑ์: ผลิตภัณฑ์สร้างสรรค์และเรื่องราว (Storytelling) บนบรรจุภัณฑ์ ทำหน้าที่เป็น “สื่อประชาสัมพันธ์ทางอ้อม” ที่ช่วยสร้างภาพใหม่แก่นักท่องเที่ยว ให้รับรู้ว่าศรีเทพไม่ได้มีแค่โบราณสถาน แต่ยังมีวิถีชีวิต อาหาร และศิลปวัฒนธรรมที่จับต้องได้
กระตุ้นการท่องเที่ยวซ้ำ (Repeat Visit): ประสบการณ์และความประทับใจจากของฝากและอาหารท้องถิ่น ส่งผลทางอ้อมให้เกิดการบอกต่อ (Word-of-Mouth) และการกลับมาท่องเที่ยวซ้ำในจังหวัดเพชรบูรณ์

4.3 การเสริมสร้างทุนทางสังคมและความเข้มแข็งของเครือข่าย (Social Capital & Community Building)
เกิดการรวมกลุ่มและความร่วมมือในชุมชน: การดำเนินงานวิจัยกระตุ้นให้เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างกลุ่มสตรี กลุ่มผู้สูงอายุ ปราชญ์ชาวบ้าน และเยาวชน เกิดเป็นเครือข่ายสังคมที่เข้มแข็ง (Social Network)
ลดปัญหาการย้ายถิ่นฐานของแรงงาน: เมื่อชุมชนมีกิจกรรมสร้างสรรค์และแนวทางสร้างรายได้เสริม จะช่วยดึงดูดให้คนรุ่นใหม่หรือคนในพื้นที่สนใจกลับมาร่วมพัฒนาบ้านเกิดตนเองในระยะยาว

4.4 การเป็นต้นแบบและแรงบันดาลใจแก่องค์กร/พื้นที่อื่น (Replication & Inspiration)
โมเดลการเรียนรู้สำหรับชุมชนอื่น: ผลงานวิจัยและกระบวนการทำงานกลายเป็น “กรณีศึกษาต้นแบบ” (Best Practice) ให้แก่ชุมชนใกล้เคียง สถานศึกษา หรือกลุ่มวิสาหกิจชุมชนอื่น ๆ ในการนำทุนทางวัฒนธรรมในพื้นที่ตนเองมาพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์สร้างสรรค์
สร้างแรงบันดาลใจในการต่อยอดวิชาการ: ผลงานวิจัยกระตุ้นให้ครู อาจารย์ นักเรียน และนักวิจัยรุ่นใหม่ในจังหวัดเพชรบูรณ์ สนใจทำวิจัยต่อยอดในมิติอื่น ๆ ของศรีเทพต่อไป

การนำไปใช้ประโยชน์อื่น ๆ
- ผู้วิจัยได้นำไปใช้ประโยชน์ต่อชุมชนด้านอื่น ๆ ทั้งนำผลงานวิจัยไปใช้ประโยชน์และพัฒนาแก่ชุมชนรอบอุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ ดังนี้

5.1 ด้านการศึกษาและการเรียนรู้ของเยาวชนในท้องถิ่น (Educational & Youth Development)
แหล่งเรียนรู้และสื่อการสอนท้องถิ่น: ผลงานวิจัยถูกนำไปใช้เป็นสื่อการเรียนการสอนทางประวัติศาสตร์และท้องถิ่นศึกษาในโรงเรียนและศูนย์การเรียนรู้ชุมชนรอบอุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ
การถ่ายทอดสู่เยาวชน: ช่วยเปิดโอกาสให้เด็กและเยาวชนในพื้นที่ได้เข้ามาเรียนรู้กระบวนการทำของที่ระลึกและการทำอาหารพื้นบ้าน เกิดการสืบทอดภูมิปัญญาจากรุ่นสู่รุ่นอย่างเป็นรูปธรรม

5.2 ด้านการยกระดับคุณภาพชีวิตและการพัฒนาศักยภาพมนุษย์ (Human Capability & Quality of Life)
การเพิ่มทักษะฝีมือแรงงาน (Up-skill & Re-skill): ชาวบ้าน ผู้สูงอายุ และกลุ่มสตรี ได้รับการพัฒนาทักษะด้านการออกแบบ การแปรรูปอาหาร การสุขาภิบาลอาหาร และการบรรจุภัณฑ์ ทำให้เกิดความเชื่อมั่นในตนเองและมีทักษะอาชีพติดตัว
การใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์: ช่วยส่งเสริมให้กลุ่มผู้สูงอายุและแม่บ้านในชุมชนมีกิจกรรมร่วมกัน ช่วยลดความเครียด สร้างคุณค่าในตัวเอง และเสริมสร้างสุขภาวะทางจิตที่ดี

5.3 ด้านการส่งเสริมสุขอนามัยและความปลอดภัยด้านอาหาร (Food Safety & Hygiene Standards)
ยกระดับมาตรฐานอาหารพื้นบ้าน: การวิจัยได้เข้าไปปรับปรุงกระบวนการปรุงและเก็บรักษาอาหารท้องถิ่น (ขนมข้าวโปงดา ขนมดาดกระทะ แกงอีเหี่ยว) ให้สะอาด ถูกสุขลักษณะตามหลักสุขาภิบาลอาหาร ซึ่งช่วยลดความเสี่ยงด้านสุขอนามัยทั้งผู้ผลิตและผู้บริโภค

5.4 ด้านการสร้างความเข้มแข็งและการพึ่งพาตนเองอย่างยั่งยืน (Community Self-Reliance & Sustainability)
ลดการพึ่งพารายได้จากภาคเกษตรกรรมเพียงอย่างเดียว: ช่วยให้ชุมชนมีทางเลือกในการสร้างรายได้เสริมจากทุนวัฒนธรรมที่มีอยู่ ลดความเสี่ยงทางเศรษฐกิจเมื่อเกิดภัยธรรมชาติหรือพืชผลทางการเกษตรตกต่ำ
กระบวนการทำงานแบบพึ่งพาตนเอง: ชุมชนได้รับการฝึกฝนกระบวนการคิดวิเคราะห์ปัญหาและการนำสิ่งที่มีในท้องถิ่นมาต่อยอด ทำให้ชุมชนสามารถคิด แก้ปัญหา และพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่ ๆ ได้ด้วยตนเองในอนาคต
เปิดอ่าน
11 ครั้ง
เอกสาร
ดาวน์โหลด จำนวนดาวน์โหลด : 3 ครั้ง
หมายเหตุ
เป็นไปตามเกณฑ์การประกันคุณภาพการศึกษาฯ