| บทคัดย่อ |
การวิจัยเรื่อง การศึกษาความหลากชนิดของสาหร่ายน้ำจืดขนาดใหญ่ในจังหวัดเพชรบูรณ์เพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติด้วยนวัตกรรมชุดการเรียนรู้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาความหลากชนิดของสาหร่ายน้ำจืด รวมถึงคุณภาพน้ำทางกายภาพและเคมี และคุณภาพดิน 2) พัฒนาชุดการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติในท้องถิ่นโดยใช้ข้อมูลความหลากหลายของสาหร่ายเป็นฐาน และ 3) การถ่ายทอดองค์ความรู้เรื่องความหลากชนิด ประโยชน์ แนวทางฟื้นฟู และการอนุรักษ์สาหร่ายน้ำจืดขนาดใหญ่ด้วยกิจกรรมที่เหมาะสมจากชุดการเรียนรู้สู่ชุมชน โดยทำการสำรวจและเก็บตัวอย่างสาหร่ายน้ำจืดขนาดใหญ่ในพื้นที่อำเภอเมือง อำเภอหล่มสัก และอำเภอหล่มเก่า จังหวัดเพชรบูรณ์ การพัฒนาชุดการเรียนรู้ได้ทำการประเมินความตรงเชิงเนื้อหา โดยใช้ดัชนีความสอดคล้องระหว่างข้อคำถามกับวัตถุประสงค์จากผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 3 คน และได้มีกิจกรรมเพื่อส่งเสริมการใช้ประโยชน์และการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ โดยมีประชาชนและนักศึกษา เข้าร่วมกิจกรรมถ่ายทอดองค์ความรู้ จำนวน 40 คน วิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน
ผลการศึกษาพบว่า ในเขตพื้นที่จังหวัดเพชรบูรณ์มีความหลากหลายของสาหร่ายน้ำจืดขนาดใหญ่จำนวน 2 ดิวิชัน ได้แก่ Cyanophyta และ Chlorophyta รวม 6 สกุล ประกอบด้วย Nostochopsis, Spirogyra, Cladophora, Chara, Microspora และ Sirogonium โดยพบสาหร่ายสกุล Spirogyra มีความหลากหลายสูงที่สุด จำนวน 21 ชนิด รองลงมาคือ Nostochopsis จำนวน 2 ชนิด Sirogonium จำนวน 3 ชนิด และ Cladophora, Chara และ Microspora พบสกุลละ 1 ชนิด แหล่งอาศัยของสาหร่ายน้ำจืดขนาดใหญ่พบในแหล่งน้ำนิ่งหรือน้ำไหลช้า เช่น นาข้าว สระน้ำ ลำคลอง และลำธาร ที่มีค่า pH อยู่ในเกณฑ์เป็นกลาง ปริมาณออกซิเจนละลายอยู่ในระดับปานกลาง และมีค่าการนำไฟฟ้าสูง สาหร่ายน้ำจืดขนาดใหญ่พบได้ในดินที่มีลักษณะเนื้อดินที่เป็นกลุ่มดินเนื้อละเอียดและกลุ่มเนื้อดินปานกลาง ที่มีค่าอินทรียวัตถุในดินอยู่ในระดับสูงจนถึงสูงมาก ผลการพัฒนาชุดการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติในท้องถิ่น ซึ่งบูรณาการองค์ความรู้ด้านความหลากหลายของสาหร่าย การใช้ประโยชน์ และการอนุรักษ์ทรัพยากรในท้องถิ่น พบว่าชุดกิจกรรมมีค่าดัชนีความสอดคล้อง ตั้งแต่ 0.50-1.00 ผลการถ่ายทอดองค์ความรู้ผ่านโครงการส่งเสริมการใช้ประโยชน์จากสาหร่ายน้ำจืดขนาดใหญ่ด้วยชุดกิจกรรมการเรียนรู้ พบว่าผู้เข้าร่วมกิจกรรมมีความพึงพอใจอยู่ในระดับดีถึงดีมากในทุกด้าน โดยเฉพาะความเหมาะสมของกิจกรรม ระยะเวลา การถ่ายทอดของวิทยากร และการจัดบรรยากาศการเรียนรู้ แสดงให้เห็นว่าชุดการเรียนรู้สามารถส่งเสริมการรับรู้ ความเข้าใจ และความตระหนักด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติในท้องถิ่น รวมทั้งสนับสนุนการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรชีวภาพอย่างเหมาะสม
This research entitled The study on biodiversity of freshwater macroalgae in Phetchabun Province for enhance natural conservation by learning innovation aimed to: (1) investigate the diversity of freshwater macroalgae together with the physical and chemical characteristics of water and soil quality; (2) develop a learning activity package to promote local natural resource conservation based on freshwater macroalgal diversity; and (3) disseminate knowledge on the diversity, ecological importance, utilization, restoration, and conservation of freshwater macroalgae through learning activities for local communities. Field surveys and specimen collections were conducted in Mueang Phetchabun, Lom Sak, and Lom Kao districts, Phetchabun Province. The learning activity package was evaluated for content validity using the Index of Item-Objective Congruence (IOC) by three experts. Knowledge transfer activities involving the learning activity package were implemented with 40 participants, including local residents and university students. Data were analyzed using descriptive statistics, including percentage, mean, and standard deviation.
The results revealed that freshwater macroalgae in Phetchabun Province comprised two divisions, Cyanophyta and Chlorophyta, representing six genera: Nostochopsis, Spirogyra, Cladophora, Chara, Microspora, and Sirogonium. The genus Spirogyra exhibited the highest species diversity with 21 species, followed by Sirogonium (three species), Nostochopsis (two species), while Cladophora, Chara, and Microspora were each represented by one species. The habitats of freshwater macroalgae were characterized by lentic conditions or slow-flowing freshwater habitats; including rice paddies, ponds, irrigation canals, and streams, high transparency, neutral pH, moderate DO levels and relatively high EC values. Freshwater macroalgae were predominantly distributed in fine-textured and medium-textured soils, where soil organic matter content was classified as high to very high. The developed learning activity package, which integrated knowledge of macroalgal diversity, utilization, and local natural resource conservation, demonstrated acceptable content validity, with IOC values ranging from 0.50 to 1.00. The knowledge transfer program revealed that participants expressed high to very high levels of satisfaction across all aspects, particularly regarding the appropriateness of the learning activities, duration, instructional delivery, and learning environment. These findings indicate that the learning activity package effectively enhanced participants' knowledge, understanding, and awareness of local natural resource conservation while promoting the sustainable utilization of freshwater macroalgae.
|
|---|
| คำสำคัญ |
สาหร่ายน้ำจืดขนาดใหญ่,ความหลากหลายทางชีวภาพ,ชุดการเรียนรู้,การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ,จังหวัดเพชรบูรณ์,freshwater macroalgae,biodiversity,learning activity package,natural resource conservation,Phetchabun Province
|
|---|
