| บทคัดย่อ |
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาชนิด ลักษณะทางสัณฐานวิทยา คุณค่าทางโภชนาการ และฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระของสาหร่ายน้ำจืดขนาดใหญ่ที่ชุมชนนิยมนำมาบริโภคในจังหวัดเพชรบูรณ์ โดยดำเนินการศึกษาจากสาหร่าย 3 ชนิด ได้แก่ สาหร่ายเทาไหม (Spirogyra sp.1) สาหร่ายเทาเก้า (Spirogyra sp.2) และสาหร่ายลอน หรือออดอ้อ (Nostochopsis sp.) ตัวอย่างสาหร่ายเก็บจากแหล่งน้ำธรรมชาติในอำเภอหล่มเก่า อำเภอหล่มสัก และอำเภอเมือง จังหวัดเพชรบูรณ์ ในช่วงเดือนสิงหาคม–ตุลาคม พ.ศ. 2568 จากนั้นศึกษาลักษณะทางสัณฐานวิทยาภายใต้กล้องจุลทรรศน์แบบใช้แสง วิเคราะห์คุณค่าทางโภชนาการ และศึกษาฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระของสารสกัดหยาบด้วยวิธี DPPH ผลการศึกษาพบว่า สาหร่ายสกุล Spirogyra มีลักษณะเป็นเส้นสายยาวไม่แตกแขนง เซลล์ทรงกระบอก มีคลอโรพลาสต์ แบบเกลียวและมีไพรีนอยด์จำนวนมาก ส่วน Nostochopsis sp. มีลักษณะเป็นก้อนคล้ายวุ้น และมีเส้นสายแตกแขนงแท้ ผลการวิเคราะห์คุณค่าทางโภชนาการในตัวอย่างสดพบว่า Spirogyra sp.1 และ Spirogyra sp.2 มีปริมาณโปรตีน 2.07 และ 3.06 กรัมต่อ 100 กรัม คาร์โบไฮเดรต 4.97 และ 4.39 กรัมต่อ 100 กรัม และเส้นใยอาหาร 3.14 และ 3.68 กรัมต่อ 100 กรัม ตามลำดับ ขณะที่ Nostochopsis sp. มีความชื้นสูงถึง 99.22 กรัมต่อ 100 กรัม และมีพลังงานต่ำเพียง 2.52 กิโลแคลอรีต่อ 100 กรัม การศึกษาฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระของสารสกัดหยาบจากสาหร่ายด้วยวิธี DPPH พบว่า Spirogyra sp.1, Spirogyra sp.2 และ Nostochopsis sp. มีค่า IC50 เท่ากับ 107.18, 145.34 และ 1,824.42 ไมโครกรัมต่อมิลลิลิตร ตามลำดับ แสดงให้เห็นว่า Spirogyra sp.1 มีความสามารถในการต้านอนุมูลอิสระสูงที่สุดในกลุ่มตัวอย่าง แต่สารสกัดจากสาหร่ายทั้ง 3 ชนิด ไม่แสดงศักยภาพในการเป็นแหล่งพรีไบโอติกที่ส่งเสริมการเจริญของแบคทีเรียโพรไบโอติก ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าสาหร่ายน้ำจืดขนาดใหญ่ที่บริโภคได้ในจังหวัดเพชรบูรณ์มีคุณค่าทางโภชนาการและมีศักยภาพเป็นแหล่งของสารต้านอนุมูลอิสระ ซึ่งสามารถนำไปใช้ประโยชน์ด้านอาหารและผลิตภัณฑ์สุขภาพในอนาคตได้
This research aimed to investigate the species, morphological characteristics, nutritional value, and antioxidant activity of freshwater macroalgae commonly consumed by local communities in Phetchabun Province, Thailand. Three edible algal species were studied: Spirogyra sp.1, Spirogyra sp.2, and Nostochopsis sp. Algal samples were collected from natural water sources in Lom Kao, Lom Sak, and Mueang districts of Phetchabun Province between August and October 2025. Morphological characteristics were examined using a light microscope, while proximate composition and antioxidant activity of crude extracts were analyzed using standard methods and the DPPH radical scavenging assay. The results showed that both Spirogyra species exhibited long, unbranched filamentous structures with cylindrical cells, spiral chloroplasts, and numerous pyrenoids. In contrast, Nostochopsis sp. appeared as gelatinous spherical colonies and exhibited true branching filaments. Nutritional analysis of fresh samples revealed that Spirogyra sp.1 and Spirogyra sp.2 contained protein levels of 2.07 and 3.06 g/100 g, carbohydrates of 4.97 and 4.39 g/100 g, and dietary fiber levels of 3.14 and 3.68 g/100 g, respectively. Nostochopsis sp. showed a very high moisture content (99.22 g/100 g) and low energy value (2.52 kcal/100 g). The antioxidant activity determined by the DPPH assay indicated that the IC50 values for the crude extracts from Spirogyra sp.1, Spirogyra sp.2, and Nostochopsis sp. were 107.18, 145.34, and 1,824.42 μg/mL, respectively. These results demonstrate that Spirogyra sp.1 exhibited the strongest antioxidant activity among the tested algae. Furthermore, The extracts from all three algal species did not exhibit potential for promoting the growth of the tested probiotic bacteria under the experimental conditions. Overall, the findings suggest that edible freshwater macroalgae from Phetchabun Province possess nutritional value and antioxidant potential, indicating their possible application as functional food ingredients and health-promoting products in the future.
|
|---|
| คำสำคัญ |
สาหร่ายน้ำจืดขนาดใหญ่,Spirogyra,Nostochopsis,คุณค่าทางโภชนาการ,สารต้านอนุมูลอิสระ,freshwater macroalgae,nutritional value,antioxidant activity
|
|---|
