207950

2568

โครงการวิจัยเดี่ยว

พัฒนาวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (ววน.) (งบประมาณแผ่นดิน)

การศึกษาอัตราความเสี่ยงต่อการเกิดโรคพยาธิใบไม้ตับจากความหลากชนิดและพันธุกรรมระดับเซลล์ของปลาพาหะพยาธิใบไม้ตับในจังหวัดเพชรบูรณ์

Risk of liver fluke disease using species diversity and cytogenetics of fishes liver fluke-intermediate host in Phetchabun province

1. รองศาสตราจารย์ ดร.สุมาลี พิมพันธุ์ (หัวหน้าโครงการ)
2. ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.สุรเชษฐ เอี่ยมสำอาง (ผู้ร่วมวิจัย)

คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

การศึกษาอัตราความเสี่ยงต่อการเกิดโรคพยาธิใบไม้ตับจากความหลากชนิดและพันธุกรรมระดับเซลล์ของปลาพาหะพยาธิใบไม้ตับในจังหวัดเพชรบูรณ์ โดยเตรียมโครโมโซมจากไต ย้อมสีโครโมโซมแบบธรรมดาด้วยสีจิมซ่า ผลการศึกษาโครโมโซมของปลาซิวหนวดยาว ปลาสร้อยนกเขา ปลาซิวเพชรน้อย ปลาซิวสามจุด และปลาซิวหนูมีจำนวนโครโมโซมดิพลอยด์เท่ากับ 50 แท่ง มีโครโมโซมพื้นฐานเท่ากับ 100 การศึกษาทางพันธุกรรมระดับโครโมโซม ได้วิเคราะห์พันธุกรรมของปลาพาหะ จากผลการวิเคราะห์พบว่าปลาพาหะบางชนิดมีจำเพาะทางด้านพันธุกรรมแต่ยังไม่สามารถระบุความแตกต่างได้อย่างชัดเจน ซึ่งโครงการวิจัยนี้ได้ดำเนินการศึกษาความหลากชนิดของปลาที่เป็นพาหะของพยาธิใบไม้ตับในจังหวัดเพชรบูรณ์ รวมทั้งการวิเคราะห์พันธุกรรมระดับเซลล์ของปลาพาหะที่พบ และการถ่ายทอดองค์ความรู้สู่ชุมชนเกี่ยวกับความเสี่ยงจากการบริโภคปลาดิบ โดยผลการศึกษาได้สะท้อนให้เห็นภาพรวมของปัญหาเชิงพื้นที่ด้านสุขภาพ และนำเสนอแนวทางในการเฝ้าระวังและป้องกันโรคจากพยาธิใบไม้ตับอย่างเป็นระบบจากการสำรวจและเก็บตัวอย่างปลาในพื้นที่ศึกษา ครอบคลุมแหล่งน้ำธรรมชาติและแหล่งเพาะเลี้ยงในจังหวัดเพชรบูรณ์ พบว่ามีปลาจำนวน 5 ชนิด ที่จัดอยู่ในกลุ่มปลาพาหะของพยาธิใบไม้ตับ ซึ่งมีความแตกต่างกันตามแหล่งน้ำ ฤดูกาล และลักษณะทางระบบนิเวศ ทั้งนี้ พบว่าปลาบางชนิดมีบทบาทสำคัญในการแพร่กระจายของพยาธิในพื้นที่ที่มีการบริโภคปลาดิบเป็นวัฒนธรรมท้องถิ่น จึงเป็นชนิดที่ควรได้รับการเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด




This study investigated the risk of liver fluke infection based on the diversity of fish species and chromosomal-level genetics of fish hosts in Phetchabun Province. Chromosomes were prepared from the kidneys of the fish and stained using conventional Giemsa staining techniques. The chromosomal analysis of Rasbora trilineata, Barbonymus gonionotus, Boraras maculatus, Boraras naevus and Boraras urophthalmoides revealed that all five species had a diploid chromosome number of 50 and fundamental number (NF) of 100. The genetic analysis at the chromosomal level indicated that some fish host species exhibited genetic specificity. However, the differences were not yet distinct enough to be clearly classified. This research project encompassed the study of fish species diversity that serve as liver fluke hosts in the province, as well as the analysis of their cellular-level genetic characteristics. Moreover, the project included community outreach activities to disseminate knowledge regarding the health risks associated with consuming raw fish. The findings reflect the regional health challenges associated with liver fluke infection and propose systematic approaches for surveillance and disease prevention. Fish samples were collected from both natural water sources and aquaculture sites across Phetchabun Province. Five species were identified as potential intermediate hosts of the liver fluke, varying by habitat, season, and ecological conditions. It was observed that certain species played a particularly important role in the transmission of liver flukes, especially in communities where consuming raw fish is a cultural practice. These species should therefore be closely monitored as part of ongoing public health efforts.

แคริโอไทป์,โครโมโซม,โรคพยาธิใบไม้ตับ,Karyotype,Chromosomal,Liver fluke

ดาวน์โหลด เปิด : 8 ครั้ง

ดาวน์โหลด  เปิด : 15 ครั้ง

176 ครั้ง