| บทคัดย่อ |
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อเข้าถึงบริการทางการเงินพื้นฐานของผู้สูงอายุในจังหวัดเพชรบูรณ์ และ 2) ค้นหาแนวทางการพัฒนาทักษะความเข้าใจในการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อเข้าถึงบริการทางการเงินพื้นฐานของผู้สูงอายุในจังหวัดเพชรบูรณ์ การวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสาน โดยการวิจัยเชิงปริมาณเก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถามจากผู้สูงอายุที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไปในจังหวัดเพชรบูรณ์ จำนวน 400 คน ซึ่งจัดสรร กลุ่มตัวอย่างตามสัดส่วนประชากรผู้สูงอายุครอบคลุมทั้ง 11 อำเภอ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ เชิงพรรณนา แบบจำลองโลจิต และแบบจำลองโพรบิต โดยจำแนกบริการทางการเงินพื้นฐานออกเป็น 4 ประเภท ได้แก่ บริการเงินฝาก บริการสินเชื่อ บริการโอนเงิน และบริการชำระเงิน ส่วนการวิจัย เชิงคุณภาพเก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 7 คน ประกอบด้วย ตัวแทนผู้สูงอายุ เจ้าหน้าที่จากสถาบันการเงิน และผู้เชี่ยวชาญจากมหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบูรณ์ และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า ผู้สูงอายุใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อเข้าถึงบริการโอนเงินมากที่สุด คิดเป็นร้อยละ 69.00 รองลงมา ได้แก่ บริการเงินฝาก ร้อยละ 63.50 และบริการชำระเงิน ร้อยละ 60.50 ขณะที่บริการสินเชื่อมีการใช้น้อยที่สุด ร้อยละ 18.50 โดยช่องทางที่ใช้มากที่สุด คือ แอปพลิเคชันธนาคารบนโทรศัพท์มือถือ ผลการวิเคราะห์ด้วยแบบจำลองโลจิตและแบบจำลองโพรบิตให้ผลในทิศทางที่สอดคล้องกัน โดยพบว่า อายุมีผลในทิศทางลบ ขณะที่ระดับการศึกษาและรายได้มีผลในทิศทางบวกต่อการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อเข้าถึงบริการทางการเงินหลายประเภท ทำเลที่ตั้งของครัวเรือนมีผลต่อบริการเงินฝาก บริการโอนเงิน และบริการชำระเงิน ส่วนระยะทางมีผลต่อบริการบางประเภท ขณะที่เพศไม่มีผลอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติต่อบริการทั้ง 4 ประเภท ปัญหาและอุปสรรคที่สำคัญ ได้แก่ ความกลัวการถูกหลอกลวงจากมิจฉาชีพ ความกังวลเกี่ยวกับความปลอดภัยของข้อมูลและเงินในบัญชี และความไม่มั่นใจในการทำธุรกรรม ขณะที่ผู้สูงอายุมีความต้องการพัฒนาความรู้ด้านการป้องกันการหลอกลวง การตรวจสอบข้อความหรือลิงก์ที่น่าสงสัย และการรักษาความปลอดภัยของบัญชีเป็นลำดับต้น ผลการสังเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพนำไปสู่แนวทางการพัฒนา 5 ด้าน ได้แก่ 1) การพัฒนาทักษะด้านความปลอดภัยทางการเงินดิจิทัล 2) การพัฒนาทักษะการทำธุรกรรมทางการเงินดิจิทัลขั้นพื้นฐาน 3) การออกแบบการเรียนรู้ให้เหมาะสมกับศักยภาพของผู้สูงอายุ 4) การพัฒนารูปแบบการฝึกอบรมที่เน้นการปฏิบัติจริงและการช่วยเหลืออย่างใกล้ชิด และ 5) การสร้างเครือข่ายสนับสนุนการเรียนรู้ด้านการเงินดิจิทัลในพื้นที่
This study aimed to: (1) examine the factors influencing the use of digital technologies to access basic financial services among older adults in Phetchabun Province, and (2) identify approaches for developing older adults’ skills and understanding in using digital technologies to access basic financial services. A mixed-methods research design was employed. For the quantitative component, data were collected using questionnaires from 400 older adults aged 60 years and above residing in Phetchabun Province. The sample was proportionally allocated across all 11 districts of the province. Data were analyzed using descriptive statistics, Logit models, and Probit models. Four types of basic financial services were examined: deposit, credit, money transfer, and payment services. For the qualitative component, semi-structured interviews were conducted with seven key informants, including representatives of older adults, a financial institution officer, and an expert from Phetchabun Rajabhat University. The qualitative data were analyzed using content analysis.
The results revealed that money transfer services were the most frequently accessed through digital technologies (69.00%), followed by deposit services (63.50%) and payment services (60.50%), whereas credit services had the lowest level of digital use (18.50%). Mobile banking applications were the most commonly used digital channel. The Logit and Probit models yielded consistent results. Age had a negative effect, while education and income had positive effects on the use of digital technologies to access several types of financial services. Household location significantly influenced the use of digital technologies for deposit, money transfer, and payment services, while distance significantly influenced certain types of services. Gender had no statistically significant effect on any of the four types of financial services. The major barriers included fear of online fraud, concerns about the security of personal information and money in bank accounts, and a lack of confidence in conducting digital financial transactions. The most important learning needs involved preventing online fraud, identifying suspicious messages or links, and maintaining account security. Based on the integration of quantitative and qualitative findings, five development approaches were identified: (1) developing digital financial security skills; (2) developing basic digital financial transaction skills; (3) designing learning activities appropriate to older adults’ capabilities; (4) providing hands-on training with close assistance; and (5) establishing local support networks for digital financial learning.
|
|---|
| คำสำคัญ |
ผู้สูงอายุ,เทคโนโลยีดิจิทัล,การเข้าถึงบริการทางการเงิน,ทักษะดิจิทัล,Older Adults,Digital Technology,Financial Inclusion,Digital Skills
|
|---|
