รายละเอียดข้อมูลโครงการวิจัย
รหัสโครงการวิจัย
ปีงบประมาณ
2561
ประเภทโครงการ
ชุดโครงการวิจัยย่อย  [รายละเอียด]
ประเภททุน
เพื่อแก้ปัญหาหรือสร้างความเข้มแข็ง
ชื่อโครงการวิจัย
อัตลักษณ์ผ้าทอพื้นเมืองในจังหวัดเพชรบูรณ์
ชื่อโครงการวิจัย (EN)
The Identity of the woven fabrics in Phetchabun Province.
นักวิจัย
1. อาจารย์ปุณฑริกา สุคนธสิงห์ (หัวหน้าโครงการ, ร้อยละการทำวิจัย 100 )
สาขาวิชา/กลุ่มงาน
สาขาวิชา การจัดการ
หลักสูตร
บริหารธุรกิจบัณฑิต (บธ.บ. 4 ปี)
คณะ/หน่วยงาน
คณะวิทยาการจัดการ
บทคัดย่อ
การวิจัยในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษารวมรวมอัตลักษณ์ผ้าทอพื้นเมืองในจังหวัดเพชรบูรณ์ขอบเขตของเนื้อหาที่ศึกษา คือ ผ้าทอพื้นเมืองไทหล่ม โดยศึกษาบริบทเรื่องราว ประวัติความเป็นมาความเกี่ยวโยงกับวัฒนธรรม วิถีชีวิต ประเภท ลวดลาย สีสัน วิธีการทอของผ้าทอพื้นเมืองไทหล่ม ประชากรที่ใช้ในการศึกษา คือ กลุ่มผู้ทอผ้าพื้นเมืองไทหล่ม ในพื้นที่อำเภอหล่มสัก และอำเภอหล่มเก่า จังหวัดเพชรบูรณ์ ซึ่งเป็นกลุ่มทอผ้าพื้นเมืองที่มีการทอและจำหน่าย โดยเป็นประชากรการวิจัยแบบเจาะจงเครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบสัมภาษณ์ชนิดมีโครงสร้าง วิธีการเก็บข้อมูลใช้การสนทนากลุ่มการสัมภาษณ์เชิงลึก และการสังเกตแบบไม่มีส่วนร่วม และตรวจสอบข้อมูลแบบสามเส้า การวิเคราะห์ข้อมูลใช้การวิเคราะห์เนื้อหา และการวิเคราะห์ข้อมูลโดยการตีความ

ผลการวิจัย พบว่า ด้านบริบทเรื่องราวและประวัติความเป็นมา ไทหล่ม ดั้งเดิมเป็นคนเชื้อสายลาวที่มีต้นกำเนิดในอาณาจักรล้านช้าง เมืองหลวงพระบาง จึงมีวัฒนธรรมประเพณีและภาษาที่มีรากและได้รับอิทธิพลจากวัฒนธรรมล้านช้างหลวงพระบางเป็นหลัก ผสมผสานกับวัฒนธรรมรอบข้างจนเกิดเป็นวัฒนธรรมไทหล่ม อันเป็นอัตลักษณ์ของตัวเอง โดยเฉพาะด้านการแต่งกายของสตรีในอดีตที่มีลักษณะการนุ่งซิ่นแบบต่อหัวต่อตีน พาดผ้าแพรเบี่ยง ในรูปแบบเดียวกับสตรีของลาวหลวงพระบาง ด้านอัตลักษณ์ของผ้าทอพื้นเมืองไทหล่ม พบว่า เป็นผ้าซิ่นแบบต่อหัวต่อตีน ที่มีลักษณะเฉพาะตัว เรียกว่า “ซิ่นหมี่คั่นน้อย” หรือ “ซิ่นหัวแดงตีนก่าน” ซึ่งมีองค์ประกอบหลัก 3 ส่วน ได้แก่ (1) หัวซิ่น เป็นส่วนด้านบนสุดของผ้าซิ่น มีสีแดง ซึ่งผู้วิจัยพบว่า หัวซิ่น มี 2 ประเภท คือ หัวซิ่นแบบผ้ามัดย้อม และหัวซิ่นแบบทอขิด (2) ตัวซิ่น เป็นส่วนที่มีการทอลวดลายที่เกิดจากการมัดหมี่ในลักษณะเป็นห้อง ในหนึ่งห้องจะประกอบด้วย หมี่ใหญ่ หมี่รอง และหมี่เล็ก (3) ตีนซิ่น เป็นส่วนล่างสุดของซิ่นหัวแดงตีนก่าน ซึ่งเป็นผ้าที่ทอตามลายขวาง เป็นที่มาของคำว่า “ก่าน” ในส่วนของผลการวิจัยด้านลวดลาย พบว่า ลวดลายที่ปรากฏในซิ่นหัวแดงตีนก่าน บริเวณตัวซิ่น สามารถแบ่งกลุ่มได้เป็น 3 กลุ่ม หลัก คือ (1) ลวดลายหลัก จำนวน 9 ลาย ประกอบด้วยลายปราสาทผึ้ง ลายหงส์(เสาหลา) ลายขอ ลายขาเปีย ลายควมห้า (ตุ้ม) ลายหมากจับ ลายนาค ลายกระเบื้องคว่ำ-กระเบื้องหงาย (เฟี้ยงคว่ำ-เฟี้ยงหวาย) และ ลายคลองเอี้ย (2) ลวดลายที่เกิดจากการผสม ได้แก่ การผสมลายหลักด้วยการโอบแดงหรือเพิ่มสีแดงผสมในลวดลาย การผสมลายหลักตั้งแต่สองลายเข้าไว้ด้วยกัน และการผสมลายเดียวกันในลักษณะการเพิ่มจำนวนลาย (3) ลวดลายที่พบมากเฉพาะบางถิ่น ได้แก่ ลายดอกแก้วและ ลายอกแมงมุม ผลการวิจัยด้านสีสัน พบว่า ซิ่นที่นิยมมี 2 โทนสี คือโทนสีม่วง และโทนสีน้ำตาล เม็ดมะขาม และมีการเพิ่มเติมสีใหม่ๆ เช่น โทนสีทอง โทนสีเทา โทนสีชมพูกะปิ เป็นต้น

คำสำคัญ : อัตลักษณ์ผ้าทอ, ผ้าทอพื้นเมืองไทหล่ม, ซิ่นหัวแดงตีนก่าน


The objective of this research is to study the identity of the woven fabrics in Phetchabun province. The scope of the study is Thai-Lom woven in historical contexts, cultural history, lifestyle, types, pattern, colors and weaving procedure of traditional Thai-Lom fabric. The research population is purposive sampling which is the group of traditional Thai-Lom weavers who both produces and sells fabric, living in Lom-Sak district, Phetchabun province. The research instrument is the Structured interview form along with the interview; collecting data by using focus group discussion, in-depth interview, non-participant observation and data triangulation method. For data analysis, content analysis and data interpretation analysis are used for the study. As a result, in the scope of context and history, Thai-Lom origin is

As a result, in the scope of context and history, Thai-Lom origin is from Laos living in Lan-Chang kingdom, Luang-Pra-Bang city. That is why the cultures and the root of language are mostly influenced by Lan-Chang, Luang-Pra-Bang mixed with the cultures of nearby area, turning into Thai-Lom identical culture; especially, the women traditional clothes: Top-bottom jointed skirt with the satin fabric obliquely on a shoulder, the same as Luang-Pra-Bang womenswear. In the scope of Thai-Lom woven fabric identity, the researcher found that the top-bottom jointed skirt is called ‘Mee-Kan-Noy Sarong’ or ‘Hua-Daeng-Teen-Gan Sarong’ with three main parts: (1 ) Red top part: There are two types of this top part called ‘Mud-Yom-Hua-Sin’ and ‘Tor-chit-Hua-Sin’ (Hua-Sin means top part of the skirt.) (2) Middle part: The weaver use the procedure called ‘Mudmee’ to make three different sizes of square pattern: Small, medium and large. (3) Teen-Sin is the bottom of ‘Hua-Daeng-Teen-Gan Sarong’ The reason is called Gan because which is the horizontal lines separated into three main groups. In the scope of The Patterned. 1) Nine original patterns which are Pra-sart-Pueng, Hong(Saola), Kor, Ka-Pia, Kuam-Ha (Tum), Mak-Jub, Nak, Kra-Bueng-kwam Kra-Bueng-Nguy (Fiang Kwam-Fiang Wai) and Klang eia pattern. 2 ) The mixed pattern by adding red color to the original pattern or mixing at least two different original patterns together or adding frequency to the original pattern. 3) The popular pattern in some area are Dok-Kaew and Ok-Maeng-Moom. In the scope of the colors, there are two original colors which are purple and tamarine-brown. Other new colors are gold, gray and port-red etc.

Keyword : Identity of fabrics, Thai-Lom woven, Hua-Daeng-Teen-Gan Sarong
คำสำคัญ
อัตลักษณ์ผ้าทอ,ผ้าทอพื้นเมืองไทหล่ม,ซิ่นหัวแดงตีนก่าน,Identity of fabrics,Thai-Lom woven,Hua-Daeng-Teen-Gan Sarong
สถานะโครงการ
ดำเนินการเสร็จสิ้น
บทคัดย่อ
เล่มรายงาน
PDF ดาวน์โหลด
(จำกัดจำนวน 8 หน้า เข้าสู่ระบบสำหรับเอกสารฉบับเต็ม)

เอกสารเพิ่มเติม
แสดง 1 ถึง 1 จาก 1 ผลลัพธ์
#ไฟล์เอกสารรายละเอียด
1 ประกาศทุนฯ 2561  (โหลด : 38 ครั้ง)