รายละเอียดข้อมูลโครงการวิจัย
รหัสโครงการวิจัย
ปีงบประมาณ
2559
ประเภทโครงการ
โครงการวิจัยเดี่ยว
ประเภททุน
สกอ.
ชื่อโครงการวิจัย
ความหลากหลายชนิดของแมลงกินได้ และพฤติกรรมการบริโภคอาหารที่ปรุงจากแมลงกินได้ตามภูมิปัญญาท้องถิ่น
ชื่อโครงการวิจัย (EN)
Diversity of Edible Insects and Consumtion Behaviour of Edible Insects as Local Wisdom
นักวิจัย
1. ผู้ช่วยศาสตราจารย์รุจิรา คุ้มทรัพย์ (หัวหน้าโครงการ, ร้อยละการทำวิจัย 60 )
2. นางรุ่งนภา สนุ่นดี (ผู้ร่วมวิจัย, ร้อยละการทำวิจัย 10 )
3. ผู้ช่วยศาสตราจารย์ธนาวรรณ สุขเกษม (ผู้ร่วมวิจัย, ร้อยละการทำวิจัย 10 )
4. ผู้ช่วยศาสตราจารย์สุรเชษฐ เอี่ยมสำอาง (ผู้ร่วมวิจัย, ร้อยละการทำวิจัย 10 )
5. ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.กาญจน์ คุ้มทรัพย์ (ผู้ร่วมวิจัย, ร้อยละการทำวิจัย 10 )
สาขาวิชา/กลุ่มงาน
สาขาวิชา เคมี
หลักสูตร
วิทยาศาสตรบัณฑิต (วท.บ.)
คณะ/หน่วยงาน
คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
บทคัดย่อ
จากการศึกษาความหลากชนิดของแมลงกินได้และพฤติกรรมการบริโภคอาหารที่ปรุงจากแมลงตามวิถีภูมิปัญญาท้องถิ่นที่ตาบลปากช่อง อาเภอหล่มสัก จังหวัดเพชรบูรณ์ ตั้งแต่เดือนพฤษภาคม 2559 จนถึงเดือนมกราคม 2560 โดยเก็บตัวอย่างทั้งหมด 5 บริเวณ ได้แก่ บ้านน้าดุกเหนือ บ้านน้าคาเหนือ บ้านน้าดุกศรีทอง บ้านน้าดุกหลังศูนย์ และบ้านหนองอ้อ และเก็บข้อมูลสิ่งแวดล้อมทางกายภาพ เช่น อุณหภูมิ และปริมาณน้าฝนเฉลี่ยของแต่ละเดือน จากการสารวจ พบว่าแมลงกินได้มีทั้งหมด 5 อันดับ 9 วงศ์ 11 ชนิด สามารถจาแนกได้ 2 Phylum ได้แก่ Phylum Hexapoda และ Phylum Insecta และจากการศึกษาทางอนุกรมวิธานสามารถจาแนกชนิดลักษณะทางสัณฐานวิทยาของแมลงกินได้ที่พบมากที่สุด ได้แก่ วงศ์ Orthoptera คิดเป็น 69.84% รองลงมา ได้แก่ วงศ์ Hemiptera คิดเป็น 11.93% ส่วนวงศ์ที่พบน้อยที่สุด ได้แก่ วงศ์ Odonata คิดเป็น 3.96% ซึ่งแมลงกินได้ที่สารวจพบเจอจะมี 11 ชนิด ประกอบไปด้วยแมงกระชอน , แมงดานา , ตั๊กแตนตาข้าว , แมงหน้างา , จิ้งหรีดทองดา ,จิ้งหรีดทองแดง , แมงกุดจี่ ,แมลงตับเต่า , มดแดง ,ผึ้ง และจิ้งโกร่ง โดยจะพบเจอจิ้งหรีดท้องดาเป็นจานวนมากที่สุด หลังจากนั้นนามาหาค่าดัชนีความหลากหลายทางชีวภาพ (Diversity Index, H’) พบว่าพื้นที่ที่มีความหลากหลายของแมลงกินได้มากที่สุด คือ บ้านน้าคาเหนือ (H’ = 2.114) รองลงมา ได้แก่ บ้านน้าดุกหลังศูนย์ (H’ = 2.026) ส่วนบ้านหนองอ้อ (H’ = 1.818) จะพบความหลากหลายของแมลงกินได้ต่าที่สุด ส่วนดัชนีความสม่าเสมอ (Evenness Indice, E) พบว่าในแต่ละพื้นที่มีดัชนี ความสม่าเสมอใกล้เคียงกันไม่มีความแตกต่างกันในเรื่องของการกระจายพันธุ์ของชนิดแมลงกินได้ นอกจากนี้การศึกษาพฤติกรรมการบริโภคอาหารที่ปรุงจากแมลงกินได้ตามวิถีภูมิปัญญาท้องถิ่น พบว่ามีองค์ความรู้เกี่ยวกับภูมิปัญญาที่มีความสัมพันธ์ระหว่างแมลงกินได้กับวิถีชุมชนหลายด้าน โดยได้รับการถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นให้รู้จักแหล่งอาศัยตามธรรมชาติของแมลง รู้จักจาแนกชนิดของแมลงกินได้ วิธีการเก็บแมลง รวมถึงการนาแมลงกินได้ไปปรุงเป็นอาหารในรูปแบบต่าง ๆ โดยอาศัยวิธีการสังเกต ประสบการณ์ ความคุ้นเคย การติดตามผู้ใหญ่ออกไปเก็บแมลง และ การสอบถามจากผู้เฒ่าผู้แก่ ซึ่งองค์ความรู้ที่ได้จากภูมิปัญญาท้องถิ่นสามารถถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่นในการใช้ประโยชน์และการเก็บแมลงกินได้ ทาให้ลดค่าใช้จ่ายในครัวเรือน ทาให้คนในชุมชนมีอาชีพ รู้จักพึ่งตนเอง และพึ่งพาธรรมชาติของชุมชน ทาให้เศรษฐกิจของชุมชนมีความเป็นอยู่ทีดีขึ้น ส่งผลให้คนในชุมชนตระหนักถึงการมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์ฟื้นฟูระบบนิเวศให้มีทรัพยากรธรรมชาติที่มีความหลากหลายให้ดารงอยู่คู่กับชุมชนอย่างยั่งยืนตลอดไป

The Study on the diversity of edible insects and consumtion behaviour of edible insects as local wisdom were intvestigated in the areas of Pak Chong Tumbon, Lom Sak districts, Phetchabun province during May 2016 to January 2017. Sample of edible insects were found and collected from 5 areas as Num Dug Neua , Num Kum Nuea , Num Duk Srithong , Num Duk Luksoon and Nong Ao The edible insects were taked for study morphology and identified by their scientific names at the generic level. In addition, physical parameters such as Temperature and rainfall volumn were also determined. The result showed that edible insects were founded 5 orders 9 families and 11 species to identified 2 Phylum include Phylum Hexapoda and Phylum Insecta. The study of taxonomy to identified edible insects in order Orthoptera represented as highest number were 69.84% , order Hemiptera were 11.93%. Order Odonata found the smallest number were 3.96%. Edible insects to to identified about 11 species such as Gryllotalpa Africana , Lethocerus indicus , Tenodera sinensis , Rhyothemis sp. , Gryllus Bimaculatus , Gryllus testaceus , Paragymnopleurus aethiops , Cybister limbatus Fabricius , Oecophylla smaragdina , Apis florea Fabricius and Brachytrupes portentosus . Species Gryllus Bimaculatus represented as highest number. Then to analyzed diversity index (H’) found that Num Kum Nuea (H’ = 2.114) as highest diversity , Num Duk Luksoon (H’ = 2.026) so Nong Ao were the lowest diversity (H’ = 1.818). Eveness indice (E) to indicated for distribution of edible insect species found that all areas were no difference in the distribution of edible insect species. In addition to study consumtion behaviour of edible insects as local wisdom.. It was found local knowledge relationship between edible insects and the way of living several aspects. The local knowledge was transferred to get to know natural source of edible insects habitant, identification species of edible insects, collected method, included use of edible insects to cook in local food. Wisdom knowledge got by observation, experience , and familiarity. The local knowledge was inherited from ancestor to young generation on utilization and edible insects collecting to transferred from generation to generation. Reduce household expenses, increase community livelihood. There were some occupations from edible insects and collected it for sell. This made community self – reliance and to created their realizable regarding the conservation and ecosystem rehabilitation which more biodiversity of resource to become sustain. 
คำสำคัญ
ความหลากชนิด,แมลงกินได้,พฤติกรรมการบริโค,ภูมิปัญญาท้องถิ่น,Diversity,Edible insect,Consumtion behavoriour,Local wisdom
สถานะโครงการ
ดำเนินการเสร็จสิ้น
บทคัดย่อ
--
เล่มรายงาน
PDF ดาวน์โหลด เปิด : 432 ครั้ง / ดาวน์โหลด : 11 ครั้ง
(จำกัดจำนวน 8 หน้า เข้าสู่ระบบสำหรับเอกสารฉบับเต็ม)
เปิดดู
938 ครั้ง

เอกสารเพิ่มเติม
แสดง 1 ถึง 1 จาก 1 ผลลัพธ์
#ไฟล์เอกสารรายละเอียด
1 ประกาศทุนฯ 2559  (โหลด : 135 ครั้ง)